ΑΡΧΑΙΟΕΛΛΗΝΙΚΟΙ ΜΥΘΟΙ ΣΤΟ ΣΗΜΕΡΑ – Ο ΜΥΘΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗΣ

Αρχαιοελληνικοί μύθοι στο σήμερα.
Τα προσωπικά βιώματα συναντούν τους αρχαιοελληνικούς μύθους και γίνονται θεατρική  παράσταση.

 Αρχισυνταξία:  Μαρία Αντωνίου

                       «Ζούμε σε απομυθοποιημένο και αντιηρωικό κόσμο».

«Πρέπει να δημιουργούμε μύθους. Προσωπικούς μύθους».

«Μεγάλο ηθικό δίδαγμα των μύθων , ότι δε φαίνεται ο συγγραφέας».

«Η σημασία του μύθου κρύβεται μέσα σ’ αυτό που δε φαίνεται και όχι σ’ αυτό που διαβάζεται».

 

Στο θέατρο της Ημέρας, οι σπουδαστές του τρίτου έτους του εργαστηρίου «Παιδαγωγικής Θεάτρου και Θεατρικού Παιχνιδιού, Λάκης Κουρετζής» ασχολούνται, σχεδόν αποκλειστικά,  με τους αρχαιοελληνικούς μύθους. Η προβλεπόμενη από το πρόγραμμα σπουδών της σχολής διαδικασία έχει ως εξής: Αρχικά, πρέπει να επιλέξουν έναν αρχαιοελληνικό μύθο που για κάποιο συγκεκριμένο λόγο τους κίνησε το ενδιαφέρον και σχετίζεται με ένα ή περισσότερα προσωπικά τους βιώματα. Κατόπιν, φέρνουν τον μύθο στο σήμερα, δίνοντας του κοινωνικές, πολιτικές, οικονομικές, ψυχολογικές κ.τ.λ προεκτάσεις και κάνοντας τον να μας αφορά άμεσα ή έμμεσα. Ο κάθε σπουδαστής πρέπει να γράψει το δικό του σενάριο, να μοιράσει ρόλους στην υπόλοιπη ομάδα, να φτιάξει κουστούμια και σκηνικά, να βρει την κατάλληλη μουσική και τέλος να σκηνοθετήσει μια παράσταση διάρκειας μισής περίπου ώρας.

Αντικρίζοντας τους μύθους από τη σκοπιά, αφενός του θεατή και αφετέρου ως ενεργό μέλος  στην όλη διαδικασία ,θεώρησα ότι αυτή η προσπάθεια δεν έπρεπε  να περιοριστεί σε ένα στενό κύκλο σπουδαστών και οικείων τους, αλλά έπρεπε να γίνει γνωστή σε όσο γίνεται περισσότερο κόσμο. Είτε οι αρχαιοελληνικοί μύθοι πλάστηκαν από τους Θεούς, είτε δημιουργήθηκαν από τους ανθρώπους μας αφορούν άμεσα, και σε προσωπικό και σε συλλογικό επίπεδο. Οι εμφανείς προεκτάσεις τους, ιδίως στο σήμερα που βιώνουμε μια περίοδο κρίσης σε όλα τα επίπεδα,  καταδεικνύουν την αναλλοίωτη στο χρόνο  αξία και σοφία τους. Οι μύθοι ικανοποιούν ανάγκες παιδευτικές, δηλαδή  την επίτευξη υψηλής ποιότητας ζωής σε κάθε φάση του βίου.

Ίσως και εσύ διαβάζοντας τους να έβρισκες ένα μύθο, ο οποίος σου φαίνεται τόσο οικείος. Πιστεύοντας ότι  αυτός ο διάλογος που ξεκίνησαν τα παιδιά του τρίτου έτους  του 2013 με τους αρχαιοελληνικούς μύθους , και συνεχίζουμε εμείς, είναι μια ενεργής διαδικασία που δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμα, θα ήταν ευπρόσδεκτο ένα δικό σου σχόλιο, είτε γι’ αυτά που θα διαβάσεις ή ακόμα και να μας καταθέσεις ένα προσωπικό σου βίωμα που σχετίζεται άμεσα με έναν αρχαιοελληνικό μύθο.

Ο Μύθος της Περσεφόνης

 Η αρπαγή της Περσεφόνης

Η Περσεφόνη ήταν κόρη της Δήμητρας (θεά της φύσης, της άνοιξης και της γεωργίας) και του Δία. Μια μέρα, ενώ έπαιζε σε μια πανέμορφη και καταπράσινη περιοχή, είδε ένα πανέμορφο νάρκισσο και θέλησε να τον κόψει. Τότε εμφανίστηκε ο Άδης (Πλούτωνας, θεός του Κάτω Κόσμου) και την έκλεψε, αφού προηγουμένως είχε πάρει τη συγκατάθεση του Δία. Η Δήμητρα μάταια έψαχνε να τη βρει. Κάποια μέρα μίλησε με τον βασιλιά Ήλιο, ο οποίος της εξήγησε τι είχε γίνει, κι αυτή έχοντας θυμώσει παρά πολύ με το Δια που επέτρεψε την αρπαγή της κόρης τους, αντί να γυρίσει στον Όλυμπο, μεταμορφώθηκε σε γριά και άρχισε να περιπλανείται στις πόλεις. Έτσι έφτασε στην Ελευσίνα όπου ζήτησε να της χτίσουν έναν ναό κάτω από την Ακρόπολη. Αποσύρθηκε στον ναό λοιπόν, έκοψε κάθε επαφή με τον κόσμο και όλη μέρα θρηνούσε για τον χαμό της κόρης της μέχρι που η γη έπαψε να βλασταίνει και ο αφανισμός των ανθρώπων απειλούσε τον κόσμο. Βλέποντας αυτά ο Δίας, έστειλε τον Ερμή(αγγελιοφόρο των Θεών) στον Άδη ζητώντας του να επιτρέψει την άνοδο της κόρης για να ηρεμήσει η Δήμητρα. Ο Άδης την έστειλε αφού πρώτα της έδωσε να φάει καρπό ροδιού για να εξασφαλίσει την επιστροφή της. Η Κόρη συνάντησε την μητέρα στην Ελευσίνα, όμως μόλις η Δήμητρα αντιλήφθηκε ότι η κόρη της έφαγε τον καρπό κατάλαβε ότι δε μπορεί να την κρατήσει για πάντα κοντά της. Τη λύση έδωσε η Ρέα (μητέρα του Δία, του Άδη και της Δήμητρας) μέσω της οποίας έγινε συμβιβασμός ανάμεσα στους θεούς. Αποφάσισαν, δηλαδή,  ότι η Περσεφόνη θα περνούσε το 1/3 του χρόνου με τον σύζυγο της Άδη και τα 2/3 στον Όλυμπο με την μητέρα της. Έτσι πείστηκε και η Δήμητρα να γυρίσει στον Όλυμπο και μόλις βγήκε από τον ναό που είχε κλειστεί, η γη άνθισε και η Δήμητρα έδειξε στους άρχοντες της πόλης τον τρόπο με τον οποίο ήθελε να την λατρεύουν… Όταν λοιπόν βρίσκεται στη γη, η φύση όλη, χαίρεται πολύ. Τα δέντρα ανθίζουν, τα φύλλα ξαναβγαίνουν. Όταν βρίσκεται στον Άδη, η φύση λυπάται πολύ. Τα δέντρα μένουν γυμνά, χωρίς φύλλα στα κλαδιά. ΄Ετσι, έγιναν οι τέσσερις εποχές του χρόνου. Όταν η Περσεφόνη μένει στη γη έχουμε την άνοιξη, το καλοκαίρι και το φθινόπωρο. Όταν φεύγει στον ΄Αδη, έρχεται ο χειμώνας.

 

ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΜΥΘΟΥ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ.

 

Η Κατερίνα Μίχου, επέλεξε αυτό το μύθο γιατί της κέντρισε το ενδιαφέρον ο διχασμός της Περσεφόνης ανάμεσα σε δύο κόσμους. Αυτόν του Κάτω Κόσμου, που συμβολίζει το θάνατο σωματικό και ψυχικό, και αυτόν της γης-μητέρας της που συμβολίζει τη ζωή. Η Περσεφόνη παγιδεύεται και παραπαίει συνεχώς σε αυτούς τους δύο κόσμους. Εμβαθύνοντας στο μύθο και βλέποντας τον από μία άλλη σκοπιά, μπορεί  κανείς να βρει παραλληλισμούς που με μια πρώτη ανάγνωση δε φαίνονται. Η Περσεφόνη θα μπορούσε να είναι ένας χρήστης ναρκωτικών; Αν σκεφτούμε πως κάποιος εξαρτημένος από τα ναρκωτικά παραπαίει ανάμεσα στο θάνατο, όταν είναι υπό την επήρεια, και στη ζωή, όταν είναι «καθαρός» έστω και για λίγο, δεν θα μας φαινόταν   λάθος ο συσχετισμός. «Η εμπλοκή ανθρώπων στο περιβάλλον μου με τον κόσμο των ναρκωτικών και γενικά με την εξάρτηση με έκανε να ασχοληθώ με αυτό το μύθο»,όπως μας εκμυστηρεύτηκε η Κατερίνα.

Ως προς τη μεταφορά του μύθου, λοιπόν, στη σύγχρονη πραγματικότητα έκανε έναν παραλληλισμό με το μοίρασμα της ζωής της Περσεφόνης και την εναλλαγή των εποχών με τη ζωή κάποιου που είναι μέσα στα ναρκωτικά και την εξάρτηση. Έπαιξε με τις αντιθετικές έννοιες  «μαρασμός –καρποφορία», «σκοτάδι-φως», «θέληση-παραίτηση για ζωή», δίνοντας μας  εικόνες συμβολικές μα και τόσο σοκαριστικά αληθινές.

Η Περσεφόνη είναι το παιδί εκείνο που θέλει να ζήσει, να ερωτευτεί, να πετάξει πέρα από την ασφυκτική αγάπη της μητέρας της. Θα γοητευτεί από τον κόσμο των ουσιών που της υπόσχονται ότι θα την κάνουν βασίλισσα και ότι θα την ταξιδέψουν σε μέρη άγνωστα- ταξίδια. «Εμένα μου αρέσουν τόσο πολύ τα ταξίδια!!!» θα αναφωνήσει…

Τα ναρκωτικά πήραν τη μορφή του γοητευτικού Άδη, που μπορεί να σε σηκώσει τόσο ψηλά σαν να πετάς στα σύννεφα, να σε χορέψει ένα μαγικό και ονειρικό βαλς πριν σε ρίξει στο σκοτεινό βασίλειο του και σε κάνει δικιά του για πάντα. Το ρόδι και η παπαρούνα που προσφέρει ο Άδης στη νεαρή Περσεφόνη θα είναι το εισιτήριο της για τον κάτω κόσμο .

Η Δήμητρα είναι η μητέρα, ο πατέρας, ο συγγενής , ο φίλος που μένει πίσω αναλογιζόμενη τα λάθη που ίσως να έχει κάνει. Θρηνεί  όταν το παιδί της χάνεται στην εξάρτηση της σκόνης και χαίρεται όταν γυρίζει και πάλι στη ζωή.

Λένε πως «μια φορά χρήστης, για πάντα χρήστης». Ίσως και να είναι έτσι, ίσως πάλι και όχι. Σίγουρα, όμως, θέλει μεγάλη δύναμη για να σηκωθείς, να παλέψεις και να νικήσεις. Η παράσταση πάντως τελειώνει αισιόδοξα με την Περσεφόνη να καταθέτει στην ομάδα ότι είναι έξι μήνες καθαρή!

 

Ίσως το πιο χαρακτηριστικό απόσπασμα απ’ αυτή την παρουσίαση είναι το ακόλουθο ολιγόστιχο:

 

Άδης :Στο βασίλειό μου όποιος είναι λυπημένος ξεχνάει τα προβλήματά του …το μυαλό σου φεύγει …είναι μια ζάλη που με όνειρα περίεργα σε κυκλώνει …είναι ένα ατέλειωτο λευκό παραμύθι… είναι συνέχεια ένα ταξίδι…

Περσεφόνη: ααα !!εμένα μου αρέσουν πολύ τα ταξίδια

…………………………………………………………………………………..

 

Δήμητρα: Εσύ παιδί  μου εκκίνησες να πας στον κάτω κόσμο

κι αφήνεις τη μανούλα σου πικρή χαροκαμένη

Κόρη μου πες μου κόρη μου πότε να σε παντέχω;

 να σε παντέχω ξάμηνο ;να σε παντέχω χρόνο;

 

 

 ΑΡΧΑΙΟΛΛΗΝΙΚΟΙ ΜΥΘΟΙ:ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΖΩΗΣ

 Όσον  αφορά στην ενασχόληση με τους μύθους στα πλαίσια του εργαστηρίου, η δημιουργικότητα βρήκε μια διέξοδο. Με τους παραλληλισμούς των μύθων,  όλα τα άσχημα και τα προβλήματα  γίνονται  δημιουργία και πολλές φορές δίνεται ένα τέλος σε άσχημες μνήμες.

Παράλληλα, όμως, δίνεται μια συνεχής αφορμή για κοινωνικοπολιτικές-ψυχολογικές συζητήσεις. Τα παιδία του εργαστηρίου ήρθαν πολλές φορές στη θέση του άλλου, καθώς οι προσωπικές ανασύρσεις εξωτερικεύονταν  και ζούσαν κάθε βδομάδα σε ένα άλλον μύθο, γεγονός που τους αποσπούσε από την πραγματικότητα.

Γενικότερα, κάθε αρχαιοελληνικός μύθος επικεντρώνεται σε θέματα που απασχολούν την ανθρωπότητα μέχρι σήμερα. Σχέσεις  γονιού με παιδιού, συγκρούσεις ηθικής ,συγκρούσεις με πιστεύω και ανώτερες δυνάμεις(θεοί)κ.α. Μέσα από τους μύθους τα παιδιά μπορούν να ξαναζήσουν αυτά τα θέματα , να μπουν στη θέση των ηρώων και να δώσουν τις δικές τους λύσεις σε τυχόν διλήμματα.

 

 Η αρπαγή της Περσεφόνης

 

 

Η ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ      

 

 

«Ο μύθος αυτός άνετα θα μπορούσε να παρουσιαστεί σε ομάδες απεξάρτησης»

 

«Δεν είχε τίποτα υπερβολικό και τίποτα λιγότερο. Είχε  σκηνές τόσο και έτσι όπως έπρεπε να είναι»

 

 

Ίσως, αν μια μέρα μας δοθεί η δυνατότητα να σου παρουσιάσουμε το μύθο μας, αυτή η στήλη συμπληρωθεί και με τη δική σου γνώμη. Εξάλλου, η παρουσίαση ενός αρχαιοελληνικού μύθου με προεκτάσεις σε μια πραγματικότητα που μεταβάλλεται, δίνει τη λαβή για σκέψη και συζήτηση.

Be first to comment