ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ Ά ΜΕΡΟΣ – ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ , ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ, ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ

Από την Δανάη Μπουζούρα  ( Ψυχολόγος )

Διαταραχές προσωπικότητας

Όταν μιλάμε για προσωπικότητα αναφερόμαστε στο σύνολο των ψυχολογικών χαρακτηριστικών ενός ανθρώπου, τα οποία καθορίζουν τον τρόπο ζωής του, τις σχέσεις του με τους άλλους ανθρώπους και την γενικότερη προσαρμογή του στο περιβάλλον. Οι διαταραχές της προσωπικότητας χαρακτηρίζονται από ένα διαρκές σύνολο εσωτερικών ψυχικών βιωμάτων και συμπεριφοράς, που αποκλίνουν σημαντικά από αυτά που θα αναμένονταν από ένα άτομο. Έχουν διαχρονική διάρκεια και σταθερότητα, είναι επίμονες, άκαμπτες, διαβρωτικές, διάχυτες και προκαλούν αγωνία ή μειονεξίες στην καθημερινή ζωή του ατόμου. Η έναρξη των διαταραχών της προσωπικότητας, μπορεί να λάβει χώρα κατά την εφηβεία ή στην αρχή της ενήλικης ζωής.

Αιτιολογία
Οι αιτίες που προκαλούν τις διαταραχές της προσωπικότητας, αποτελούν επίμαχο θέμα συζητήσεων και αμφισβήτησης. Μερικοί ειδικοί πιστεύουν ότι οι διαταραχές της προσωπικότητας προκαλούνται, από εμπειρίες νωρίς στη ζωή του ατόμου, οι οποίες δεν επέτρεψαν την ανάπτυξη του κανονικού τρόπου σκέψης και συμπεριφοράς. Υποστηρίζεται επίσης, ότι οι διαταραχές προσωπικότητας προκύπτουν τις περισσότερες φορές από τη δυσκολία που αντιμετωπίζει το άτομο να διαχειριστεί στρεσογόνες καταστάσεις. Οι καταστάσεις αυτές προκαλούν δυσλειτουργίες στα 3 βασικά επίπεδα της ζωής, δηλαδή στις διαπροσωπικές σχέσεις, στην εργασία και στη ψυχαγωγία. Άλλοι ειδικοί πιστεύουν ότι οι βασικές αιτίες που προκαλούν τις διαταραχές προσωπικότητας είναι βιολογικοί ή γενετικοί παράγοντες. Δεν έχει ακόμη τεκμηριωθεί, ότι μια συγκεκριμένη αιτία ευθύνεται για την πρόκληση διαταραχών προσωπικότητας. Είναι ωστόσο πιθανόν, ότι πρόκειται για ένα συνδυασμό γενετικής προδιάθεσης και περιβαλλοντικών επιρροών, που συμβάλλουν στη δημιουργία τους.

Γενικά χαρακτηριστικά
Εξαιτίας της ύπαρξης Διαταραχής της Προσωπικότητας επηρεάζεται όλη η ζωή του ατόμου-ιδιαίτερα οί σχέσεις του.
Συχνά το άτομο αποδίδει τα προβλήματα του στο περιβάλλον κι όχι στον εαυτό του.
Συνήθως το άτομο δεν είναι ψυχωτικό. Αν επισυμβεί ψύχωση συνήθως είναι της μορφής της Βραχείας Ψυχωτικής Διαταραχής, της Μείζονος Καταθλιπτικής Διαταραχής Με Ψυχωτικά Στοιχεία ή με μορφή παροδικών ψυχωτικών συμπτωμάτων.
Συχνά τα άτομα με Διαταραχή της Προσωπικότητας δεν έχουν ή δυσκολεύονται ν’ αποκτήσουν εναισθησία στα δυσπροσαρμοστικά σχήματα της συμπεριφοράς τους, οπότε δύσκολα προσέρχονται για θεραπεία και δύσκολα επίσης θεραπεύονται.
Πολλές επιπλοκές συνοδεύουν τις Διαταραχές της Προσωπικότητας. Οι πιο κοινές είναι: κατάθλιψη, αυτοκτονία, βία και αντικοινωνική συμπεριφορά, παροδικά ψυχωτικά συμπτώματα, βραχέα ψυχωτικά επεισόδια, κατάχρηση ουσιών.

Διαγνωστικά κριτήρια

Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη ψυχιατρική ταξινόμηση στις ΗΠΑ (DSM 5) τα τέσσερα χαρακτηριστικά που είναι κοινά σε όλες τις περιπτώσεις όπου εμφανίζεται διαταραχή προσωπικότητας είναι:

Δυσλειτουργικό-προβληματικό πρότυπο σκέψης
Δυσλειτουργικές συναισθηματικές αντιδράσεις
Προβληματική διαχείριση των παρορμήσεων (υπερ ή υποαντιδραστικότητα στα ερεθίσματα του περιβάλλοντος)
Δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις

Πριν να τεθεί η διάγνωση της διαταραχής προσωπικότητας: το άτομο πρέπει να παρουσιάζει συμπτώματα που επηρεάζουν σημαντικά τουλάχιστον δύο από τους τέσσερα προηγούμενους τομείς (σκέψη, συναίσθημα, έλεγχος παρορμήσεων, διαπροσωπική λειτουργία).
Οι συγκεκριμένες μορφές συμπεριφοράς πρέπει να είναι χρόνιες, διάχυτες, διαβρωτικές, διαχρονικά σταθερές και η έναρξή τους, να εντοπίζεται χρονικά στην εφηβεία ή στα πρώτα στάδια της ενήλικης ζωής.
Η εν λόγω συμπεριφορά δεν πρέπει να προέρχεται, από οποιαδήποτε άλλη ψυχική και σωματική πάθηση ή κατάχρηση ουσιών.
Για να τεθεί η διάγνωση, πρέπει το άτομο να πληρεί τα κριτήρια για την κάθε διαταραχή. Θα πρέπει επίσης τα συμπτώματα να προκαλούν λειτουργική ανικανότητα και/ή υποκειμενική δυσφορία, δυσκολεύοντας το άτομο στην κοινωνική του λειτουργικότητα.
Tα δέκα διαφορετικά είδη διαταραχών της προσωπικότητας μπορούν να ομαδοποιηθούν σε τρεις κατηγορίες με βάση κοινά χαρακτηριστικά για την κάθε κατηγορία.
Α) Η πρώτη κατηγορία περιλαμβάνει την παραξενιά, την εκκεντρικότητα (παρανοειδής, σχιζοειδής, σχιζότυπη).
Β) Η δεύτερη την εκδραμάτιση τη συναισθηματική ένταση, την προκλητικότητα.
Γ) Η τρίτη κατηγορία το άγχος, τη φοβικότητα.
Συχνά ένα άτομο μπορεί να διαγνωστεί με περισσότερες από μία διαταραχές προσωπικότητας.

Be first to comment