ΜΑΕΣΤΡΟΣ : Ο ΡΟΛΟΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΣΕ ΜΙΑ ΟΡΧΗΣΤΡΑ

Από τον Σταμάτη Χρήστου

Dimitris_Mitropoulos ΜΑΕΣΤΡΟΣ

Συχνά πολλοί απορούν σχετικά με την χρησιμότητα και το ρόλο του μαέστρου.

Για να αντιληφθεί κανείς τη σημασία του, αρκεί να αναλογιστεί ότι μια σύγχρονη ορχήστρα αποτελείται από 100 και πλέον μουσικούς που συνήθως έχουν πολύ έντονη προσωπικότητα, διαμορφωμένες απόψεις και συγκεκριμένες απαιτήσεις.

Το κάθε άτομο-μέλος μιας συμφωνικής ορχήστρας έχει το δικό του τρόπο να αισθάνεται μια μουσική φράση και να αντιλαμβάνεται ένα μουσικό στυλ, ενώ έχει έναν προσωπικό τρόπο να εκφράζει την άποψή του.

Παράλληλα, όμως, το νόημα της ορχήστρας είναι ότι συγκροτεί ένα σύνολο, το οποίο χαρακτηρίζεται από μια ενιαία άποψη και ιδιαίτερο στυλ παιξίματος, που με κάθε συναυλία έχει να προτείνει μια ξεχωριστή ερμηνεία ενός συχνά πολυπαιγμένου μουσικού έργου.

Εκείνος που θα κάνει αυτό το σύνολο να αποκτήσει τη δική του προσωπικότητα και το δικό του στυλ και να ερμηνεύσει ένα έργο με συνεπή και διακεκριμένο τρόπο δεν είναι παρά ο μαέστρος, ο οποίος με τις κινήσεις των χεριών του και της μπαγκέτας, αλλά ακόμα και με ένα βλέμμα ή μια κίνηση του σώματός του δίνει και κρατά το τέμπο ή το αλλάζει όταν χρειάζεται, δείχνει τις εισόδους των οργάνων, τις δυναμικές και τις γραμμές των φράσεων.

Οι ικανότητες που απαιτούνται για να επιτευχθεί αυτό είναι πολλές.

Ένας μαέστρος πρέπει να έχει εξαιρετική γνώση της ιστορίας και της μορφολογίας της μουσικής, όπως και της τέχνης γενικότερα, να γνωρίζει τις ιδιαιτερότητες των οργάνων, να έχει σαφή και ξεκάθαρη άποψη του τι θέλει να εκφράσει και, πάνω από όλα, να έχει ένα αποτελεσματικό τρόπο να το περνά στους μουσικούς.

Οι διοικητικές ικανότητές του δεν πρέπει να είναι κατώτερες από αυτές ενός επιτυχημένου μάνατζερ επιχείρησης, καθώς η πραγματοποίηση μιας μουσικής ιδέας βρίσκεται τελικά στα χέρια των μουσικών της ορχήστρας.

‘’Η ΙΣΤΟΡΙΑ’’…

Υπάρχουν στοιχεία που μαρτυρούν ότι κατά την εκτέλεση πολυφωνικών έργων το 15 αι. ένα μέλος του συνόλου χτυπούσε τα χέρια του, ένα ρολό από χαρτί ή το έδαφος με μια ράβδο, κρατώντας το ρυθμό.

Αργότερα, στην εποχή του Μπαρόκ, ο τσεμπαλίστας ή οργανίστας, που πολλές φορές ήταν και συνθέτης του εκτελούμενου έργου, διηύθυνε και το έργο από τη θέση του.

Στην όπερα του Παρισιού καθήκοντα διευθυντή είχε ο μουσικός που έπαιζε πρώτο βιολί, ο οποίος με τη βοήθεια του δοξαριού επίσης διηύθυνε από τη θέση του. Σιγά σιγά η παρουσία ενός διευθυντή-συντονιστή έγινε απαραίτητη, καθώς αυξήθηκε ο αριθμός των μελών της ορχήστρας και τα εκτελούμενα έργα έγιναν όλο και πιο πολύπλοκα.

Έτσι, στο α’ μισό του 19ου αι. εμφανίστηκε μια νέα κατηγορία μουσικών, αυτή των συνθετών-μαέστρων. Άνθρωποι με έντονο χαρακτήρα, δημιουργικοί, αναλαμβάνουν τον έλεγχο, δίνοντας ενιαία και ολοκληρωμένη άποψη στην ερμηνεία.

Αυτοί πρώτοι άρχισαν να χρησιμοποιούν την μπαγκέτα για να διευθύνουν. Τέτοιοι ήταν οι Karl Maria von Weber, Hector Berlioz, Felix Mendelssohn, Richard Wagner. Σημαντικοί μαέστροι του τέλους του 19ου αι. ήταν οι Hans von Bόlow, Hans Richter, Herman Levi, καθώς επίσης και οι Gustav Mahler, Richard Strauss, που ήταν και σημαντικοί συνθέτες.

Ο σημαντικότερος Έλληνας ήταν ο Δημήτρης Μητρόπουλος (1896-1960) μοναδικός μαέστρος και άξιος συνθέτης, γνώρισε διεθνή φήμη κατακτώντας, μάλιστα, την διεύθυνση της Φιλαρμονικής Ορχήστρας της Νέας Υόρκης από το 1937, θέση από την οποία παραιτήθηκε το 1958, για να παραμείνει σ’ αυτήν ως μαέστρος.

Be first to comment