ΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ & ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

εξαρτηση απο το διαδικτυο

Από την Δανάη Μπουζούρα  ( Ψυχολόγος )

ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

Παρόλο που ο όρος εξάρτηση έχει παραδοσιακά χρησιμοποιηθεί για να περιγράψει το βιολογικό εθισμό από μία ή περισσότερες ουσίες, έχει χρησιμοποιηθεί και για την «υπερβολική» χρήση των υπηρεσιών του διαδικτύου.

«Εξάρτηση από το διαδίκτυο είναι η αδυναμία ελέγχου της χρήσης του ιστού, που οδηγεί σε αισθήματα πίεσης, άγχους και δυσλειτουργικές συμπεριφορές σε καθημερινές δραστηριότητες». Ένας άλλος ορισμός είναι «η παρορμητική υπέρχρηση του διαδικτύου, της οποίας η στέρηση ακολουθείται από ευερέθιστη ή δυσθυμική συμπεριφορά».
Οι εφαρμογές του ιστού, οι οποίες φαίνεται να χαρακτηρίζουν τους εξαρτημένους σε σχέση με τους υγιείς, φαίνεται πως είναι: η αναζήτηση σε τράπεζες πληροφοριών, η παραλαβή μουσικών αρχείων για την δημιουργία δίσκων μουσικής, το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, τα παιχνίδια εικονικής πραγματικότητας και η παρακολούθηση πορνογραφικού υλικού. Ειδικότερα, σημειώνεται η μεγάλη ανάπτυξη που γνωρίζουν τα τελευταία χρόνια τα παιχνίδια σε σύνδεση με το μέσο χρόνο συμμετοχής να κυμαίνεται στις 22 ώρες την εβδομάδα.
Ως κύρια αιτία, για την μαζική και πολύωρη παραμονή σε εικονικά περιβάλλοντα παιχνιδιών ρόλων, προβάλλεται η δυνατότητα αντιπαράθεσης με άλλους, παράλληλα ηλεκτρονικά παρόντες, παίκτες. Ειδικότερα, φαίνεται ότι η ηλεκτρονική αντιπαλότητα με άλλους παίκτες αυξάνει την εμπλοκή, την απόλαυση και την αίσθηση ηλεκτρονικής παρουσίας.
Χαρακτηριστικά υψηλού κινδύνου.
Πολλές έρευνες έχουν επιχειρήσει να διερευνήσουν τη σύνδεση μεταξύ της εξάρτησης από τον ιστό και το ψυχολογικό προφίλ των ατόμων που υποφέρουν από τα συμπτώματά της. Αναλυτικότερα, έχει επιβεβαιωθεί σύνδεση της εξάρτησης από το μέσο και της μοναξιάς, της κατάθλιψης, του άγχους, της έλλειψης ικανών ποσοτικά και ποιοτικά φιλικών σχέσεων, της παρουσίας έντονης παρόρμησης, διαπροσωπικής ευαισθησίας και χαμηλής αυτοεκτίμησης. Επιπρόσθετα, είναι χαρακτηριστικό, ότι οι εξαρτημένοι από το ίντερνετ φαίνεται να έχουν εναισθησία των συνεπειών της κατάχρησής τους, αφού περιγράφουν τη δυσλειτουργική της επίδραση σε πτυχές της ζωής τους, πολύ πιο μελανά από τους μη εξαρτημένους. To γεγονός αυτό, είναι ίσως πολύ πιθανό να ανακυκλώνει την καταθλιπτική διάθεση, που φαίνεται να τους διακατέχει. Συμπληρωματικά τονίζεται, ότι όσοι κάνουν κατάχρηση του διαδικτύου, τείνουν να έχουν επιβαρυμένο ψυχοκοινωνικό προφίλ, από οικογενειακά, εκπαιδευτικά, επαγγελματικά προβλήματα και προβλήματα υγείας. Ένα ακόμα χαρακτηριστικό που δείχνει να συνδέεται με την εξάρτηση από το διαδίκτυο είναι η ηλικία. Αναλυτικότερα, υπάρχουν ευρήματα που συγκλίνουν αφενός στο ότι οι νεαρότεροι χρήστες είναι πιο ευάλωτοι, και αφετέρου ότι η πιο κρίσιμη ηλικιακά περίοδος είναι μεταξύ των 19 και 24 ετών. Παράλληλα, ως ευάλωτες κοινωνικές ομάδες για την εκδήλωση της εξάρτησης από τον ιστό προσδιορίστηκαν ερευνητικά: οι ομοφυλόφιλοι, οι φοιτητές και οι αδέσμευτοι ενήλικες.
Ψυχολογικοί Παράγοντες
Ο κρισιμότερος ίσως, ψυχολογικός, προβλεπτικός παράγοντας για τον εθισμό στο διαδίκτυο, είναι η ανάγκη μετριασμού έντονων αρνητικών συναισθημάτων. Ως άλλη όψη, του ίδιου ωστόσο παράγοντα, θα μπορούσε να εκληφθεί η ανάγκη για εξασφάλιση θετικών βιωμάτων, που ικανοποιείται από τη χρήση υπηρεσιών του ιστού, μέσα από αισθήματα ενθουσιασμού, ανεξαρτησίας και απελευθέρωσης, όσο κάποιος είναι σε σύνδεση.
Συγκεκριμένα, η καταθλιπτική διάθεση των εξαρτημένων από το διαδίκτυο, απορρέει από την χαμηλή τους αυτοεκτίμηση και το φόβο της απόρριψης που βιώνουν. Ουσιαστικά το διαδίκτυο επιτρέπει στα άτομα, που πιέζονται από την πραγματικότητα που βιώνουν, εξωτερική ή εσωτερική, να αποσυμπιέζουν τη προσωπικότητά τους, λειτουργώντας με ένα χαρακτήρα που απέχει από τον πραγματικό. Ο ηλεκτρονικός αυτός χαρακτήρας, αποτελώντας ένα νέο είδος ταυτότητας, οδηγεί πολλούς θεωρητικούς να μιλούν για τη συγκρότηση μίας εικονικής προσωπικότητας. Η ανάγκη για την ικανοποίηση, που απορρέει από την λειτουργία της εικονικής αυτή προσωπικότητας, είναι ίσως και η εξήγηση της στενής σχέσης μεταξύ της χαμηλής αυτοεκτίμησης και του εθισμού από τον ιστό. Ο μηχανισμός αυτός, της γέννησης και λειτουργίας μίας εικονικής προσωπικότητας, φαίνεται να εξηγεί και την υψηλή αποδοχή των παιχνιδιών εικονικής πραγματικότητας.
Εθιστικά χαρακτηριστικά του διαδικτύου.
Ειδικότερα, ως κύριος λόγος συμμετοχής σε διαδικτυακούς τόπους αναφέρεται η πρόσβαση και η διάδοση πληροφοριών. Δεύτερο σε σειρά κίνητρο για τη χρήση του ιστού, καταγράφεται το διαδραστικό του κομμάτι, μέσα από την παροχή βοήθειας, τη φιλία και τη σύναψη σχέσεων.
Στο σημείο αυτό αξίζει να επισημανθεί, η ιδιαιτερότητα της φύσης των διαδικτυακών σχέσεων. Οι σχέσεις μέσα από διαδραστικές εφαρμογές του ιστού (blogs, chatrooms & bulletin boards), συνδυάζουν υψηλή διαθεσιμότητα, ανωνυμία, ασφάλεια και κατ’ επέκταση αποκαλυψιμότητα . Η δέσμη των χαρακτηριστικών αυτών έχει βρεθεί, ότι τις καθιστά πολύ θελκτικές για τους χρήστες, περισσότερο δε, για όσους δεν αντέχουν τις απαιτήσεις των πρόσωπο με πρόσωπο σχέσεων.
Συνέπειες
Γενικότερα φαίνεται, ότι τα άτομα, που πληρούν τα προτεινόμενα κριτήρια της εξάρτησης από το διαδίκτυο, επιβαρύνονται σοβαρά σε πολλές πτυχές της ζωής τους, εξαιτίας της. Αναλυτικότερα, εκείνοι που δαπανούν πολύ χρόνο σε σύνδεση τείνουν να στερούνται ύπνου, έχουν μειωμένη κοινωνική επικοινωνία και συναντούν προβλήματα στις διαπροσωπικές σχέσεις.
Η κρισιμότερη ίσως διάσταση, της επιβάρυνσης της άμετρης χρήσης του ιστού είναι η κοινωνική. Ο κύριος μηχανισμός που ενδεχομένως εξηγεί το μέγεθος των επιπτώσεων στην κοινωνική ζωή, είναι ίσως η επιστράτευση αμυνών άρνησης και απόσυρσης, που γενικότερα προεξάρχουν σε εξαρτητικές διαταραχές, απομονώνοντας το άτομο.

Βιβλιογραφία
Σταυρόπουλος Β. «Προβληματική Χρήση του Διαδικτύου: Μία Νέα Μορφή Εξάρτησης; Παράμετροι Υψηλού Κινδύνου.» Τετράδια Ψυχιατρικής Τ.Σ. 104 Οκτώβρης- Νοέμβρης- Δεκέμβρης 2009 σελ. 116-130.

De Angelis, T. (2000). Is Internet addiction real? Monitor on Psychology, 31(4) <http://www.apa.org/monitor/apr00/addiction.html>.
Douglas A. C., Mills J., Mamadou B., Niang C., Stepchenkova S., Byun D., Ruffini C., Ki S., Lee A., Loutfi J., Lee J., Atallah M., Blanton M., (2008). Internet addiction: Meta-synthesis of qualitative research for the decade 1996–2006.
Grohol,J.M.(2005). Internet addiction guide. <http://psychcentral.com/netaddiction/>.
Computers in Human Behavior, doi:10.1016.
Shapira, N. A., Goldsmith, T. D., Keck, P. E., Jr., Khosla, U. M., & McElroy, S. L. (2000). Psychiatric features of individuals with problematic internet use. Journal of Affective Disorders, 57(1–3), 267–272.
Young, K. S. (1998). Internet addiction: the emergence of a new clinical disorder. Cyberpsychology and Behavior, 1(3), 237–244.

Πηγές Διαδικτύου

http:// www.dart.gov.gr

Be first to comment